Wat is een SSD?

Wat is een SSD en waarom heet hij zo?

SSD staat voor solid-state drive: een opslagschijf zonder motor of andere bewegende delen. Hij heet zo omdat hij de harde schijf (HDD) vervangt en gegevens op halfgeleiderchips bewaart. De harde schijf bewaart ze op een draaiende schijf.

In een SSD zitten flashgeheugen (NAND) voor de gegevens en een controller die bepaalt waar alles komt te staan. Flashgeheugen ken je van USB-sticks en SD-kaarten: het houdt gegevens vast zonder stroom. Werkgeheugen (RAM) doet dat niet; daarover gaat wat is DDR5-geheugen.

Wat is het verschil met een harde schijf?

Een harde schijf moet draaien en zoeken, een SSD niet. Daarom leest een SSD op papier 4 tot 53 keer sneller dan een laptopschijf: 4 keer bij een SATA-SSD, de soort met dezelfde aansluiting als een harde schijf, en 53 keer bij een snelle NVMe-SSD, de soort die voor flashgeheugen is gemaakt. Schokken zijn minder goed voor een harde schijf, waarin een kop over een draaiende schijf beweegt.

Vooral de wachttijd scheelt. Een harde schijf van 7.200 toeren per minuut wacht gemiddeld 4,16 milliseconden, een halve omwenteling, voordat de juiste plek langskomt. Een kleine leesopdracht duurt bij een SATA-SSD op papier 91 microseconden en bij een NVMe-SSD 45, bij één opdracht tegelijk: de wachttijd van de harde schijf alleen is al ongeveer 46 en 92 keer zo lang.

In rust gebruikt een SSD 30 tot 55 milliwatt en een laptopschijf 0,45 tot 1,1 watt. Tijdens het lezen trekt een snelle NVMe-SSD meer, gemiddeld 5,4 watt tegen 1,7 watt, maar die 100 GB kosten hem 72 joule en de harde schijf 1.214 joule: hij is veel eerder klaar. Meer kanten van de vergelijking staan bij SSD of HDD: wat is het verschil?.

Welke soorten SSD bestaan er?

Op een specificatieblad kom je SATA, NVMe en M.2 tegen. De eerste twee zeggen hoe de computer met de SSD praat, M.2 zegt hoe het kaartje eruitziet.

SATA

Het protocol en de aansluiting van de harde schijf. Een SATA-SSD haalt tot 560 MB/s, vlak onder wat SATA toelaat.

NVMe

Een protocol voor SSD’s dat de snelle PCIe-verbinding gebruikt. Een snelle NVMe-SSD haalt 7.450 MB/s.

M.2

Een vorm: een klein kaartje voor een sleuf op het moederbord. Het kan een SATA- of een NVMe-SSD zijn.

eMMC

Een kleine flashchip met een eenvoudige controller, die sommige laptops gebruiken in plaats van een SSD.

Meer over NVMe en M.2 staat bij wat is NVMe (en M.2).

Hoe lang gaat een SSD mee?

Een SSD slijt door schrijven, en de maker geeft op hoeveel hij verdraagt. Uit die opgave reken je de jaren uit.

Wat betekent TBW?

TBW, terabytes written, is het aantal terabytes dat je naar de SSD mag schrijven. De maker geeft het op omdat elke cel een eindig aantal schrijf- en wisbeurten verdraagt.

Bron: Samsung, datasheets; eigen berekening.

Bij 50 GB per dag duurt het zelfs voor de kleinste SSD in de tabel 16,4 jaar voor de TBW op is; pas bij 200 GB per dag wordt dat 4,1. De derde rij slaat vier bits per cel op in plaats van drie: dat bergt meer in dezelfde chip, maar in de datasheets die wij lazen is de TBW bij 1 TB dan lager, 360 tegen 600.

Wij maken ons over slijtage minder zorgen dan over een back-up: ze verloopt geleidelijk en de gezondheidsgegevens van de SSD (SMART) laten haar zien, maar elke schijf valt ooit uit.

Moet je een SSD onderhouden?

Je hoeft er weinig aan te doen. Zelf defragmenteren is niet nodig, want elke plek op een SSD is even snel bereikbaar, en vaak defragmenteren kost levensduur. Het onderhoud regelt Windows.

Waar let je op bij een laptop met SSD?

Twee dingen tellen: hoeveel opslag je krijgt en of je de SSD later kunt vervangen.

Hoeveel opslag heb je nodig?

Windows 11 vraagt minstens 64 GB en een grote update doorgaans 6 tot 11 GB of meer vrije ruimte. En wat Windows toont, ligt onder het etiket: de maker telt 1 GB als 1.000 MB, Windows telt met 1.024 MB.

Laptops met die opslag staan bij de beste laptops met 512 GB SSD en de beste laptops met 1 TB opslag.

Kun je de SSD zelf vervangen?

Zo weten we het